Mains Samagra (समग्र) Content Blueprint UP Special GS Paper -V (इतिहास) UP -PSC 2026 AIR 1 Hindi Medium
Total Pages :- 126
Table of Contents
1. प्राचीन इतिहास
टॉपिक 1: प्राग्वैदिक उत्तर प्रदेश – स्रोत, भूदृश्य एवं अध्ययन-पद्धति
टॉपिक 2: पुरापाषाणकालीन उत्तर प्रदेश – प्रथम मानव भूदृश्य
टॉपिक 3: मध्यपाषाणकालीन उत्तर प्रदेश – सूक्ष्म पाषाण उपकरण, समाधियाँ एवं प्रारम्भिक स्थायी निवास
टॉपिक 4: उत्तर प्रदेश में नवपाषाण काल एवं प्रारम्भिक कृषि – बेलन घाटी एवं मध्य गंगा के साक्ष्य
टॉपिक 5: उत्तर प्रदेश में ताम्रपाषाण काल, गेरुए रंग के मृद्भांड, ताम्रनिधियाँ एवं उत्तर हड़प्पाई सीमांत
टॉपिक 6: प्रारम्भिक वैदिक चरण एवं उत्तर प्रदेश – एक सीमित संबंध
टॉपिक 7: उत्तर वैदिक उत्तर प्रदेश – कुरु–पांचाल, काशी–कोसल एवं वत्स
टॉपिक 8: चित्रित धूसर मृद्भांड, लौह एवं उत्तर प्रदेश में प्रारम्भिक राज्य निर्माण
टॉपिक 9: वैदिक उत्तर प्रदेश में समाज, अर्थव्यवस्था, धर्म एवं संस्कृति
टॉपिक 10: प्राग्वैदिक एवं वैदिक उत्तर प्रदेश के प्राचीन नगर
टॉपिक 11: प्राग्वैदिक एवं वैदिक उत्तर प्रदेश की कला, वास्तुकला एवं भौतिक संस्कृति
टॉपिक 12: इतिहास लेखन संबंधी बहस
टॉपिक 13: उत्तर प्रदेश के प्राग्वैदिक एवं वैदिक इतिहास का महत्त्व
टॉपिक 14: संरक्षण, विरासत प्रबंधन एवं आगे की राह
2. उत्तर प्रदेश में बौद्ध धर्म एवं जैन धर्म
टॉपिक 1: उत्तर प्रदेश की श्रमण परंपरा की पृष्ठभूमि
टॉपिक 2: उत्तर प्रदेश में बौद्ध धर्म
टॉपिक 3: उत्तर प्रदेश में जैन धर्म
टॉपिक 4: उत्तर प्रदेश में बौद्ध धर्म एवं जैन धर्म का तुलनात्मक योगदान
टॉपिक 5: उत्तर प्रदेश की बौद्ध-जैन विरासत, पर्यटन एवं संरक्षण
3. उत्तर प्रदेश में मौर्य और गुप्त काल: कला, स्थापत्य और संस्कृति
टॉपिक 1: मौर्य एवं गुप्त काल में उत्तर प्रदेश की ऐतिहासिक स्थिति
टॉपिक 2: उत्तर प्रदेश में मौर्य काल
टॉपिक 3: उत्तर प्रदेश में गुप्त काल
टॉपिक 4: मौर्य एवं गुप्तकालीन कला, वास्तुकला एवं संस्कृति – तुलनात्मक विश्लेषण
टॉपिक 5: उत्तर प्रदेश लोक सेवा आयोग (UPPSC) मुख्य परीक्षा हेतु प्राचीन नगर एवं स्थल-वार टिप्पणियाँ
टॉपिक 6: चुनौतियाँ एवं आगे की दिशा
2. मध्यकालीन इतिहास
टॉपिक 1: प्रारम्भिक मध्यकालीन उत्तर प्रदेश की प्रकृति, कालक्रम एवं स्रोत
टॉपिक 2: हर्ष, हर्षोत्तर विखंडन तथा कान्यकुब्ज (कन्नौज) का उदय
टॉपिक 3: कन्नौज और त्रिपक्षीय संघर्ष
टॉपिक 4: गुर्जर-प्रतिहार और उत्तर प्रदेश में राजनीतिक-सांस्कृतिक सुदृढ़ीकरण
टॉपिक 5: काशी-कन्नौज एवं पूर्वी उत्तर प्रदेश के गहड़वाल
विषय 6: चंदेल, बुंदेलखंड, महोबा एवं कालिंजर
विषय 7: प्रशासन, समाज, अर्थव्यवस्था एवं सामंतवादी संरचनाएँ
टॉपिक 8: धर्म, साहित्य, शिक्षा एवं सांस्कृतिक जीवन
टॉपिक 9: प्रारम्भिक मध्यकालीन उत्तर प्रदेश की कला, स्थापत्य एवं मूर्तिकला
टॉपिक 10: प्रारम्भिक मध्यकालीन उत्तर प्रदेश के प्राचीन नगर एवं क्षेत्रीय सांस्कृतिक केंद्र
टॉपिक 11: पतन, तुर्कों से संपर्क एवं ऐतिहासिक संक्रमण
टॉपिक 12: संरक्षण एवं पर्यटन
3. उत्तर प्रदेश का मध्यकालीन इतिहास
टॉपिक 1: उत्तर प्रदेश में 12वीं शताब्दी का संक्रमण
टॉपिक 2: उत्तर प्रदेश में दिल्ली सल्तनत – प्रशासन, नगर एवं समाज
टॉपिक 3: जौनपुर एवं शर्की सल्तनत
टॉपिक 4: लोदी–अफ़गान संक्रमण एवं आगरा का उदय
टॉपिक 5: मुग़लकालीन उत्तर प्रदेश – उत्तर भारत का साम्राज्यिक केंद्र
टॉपिक 6: उत्तर प्रदेश में मुग़ल कला एवं स्थापत्य
टॉपिक 7: मध्यकालीन उत्तर प्रदेश में भक्ति एवं सूफी आंदोलन
टॉपिक 8: मध्यकालीन उत्तर प्रदेश में भाषा, साहित्य एवं बौद्धिक संस्कृति
टॉपिक 9: पवित्र नगरीय संस्कृति – काशी, ब्रज, अयोध्या एवं प्रयाग
टॉपिक 10: उत्तर प्रदेश की अवध एवं नवाबी संस्कृति
टॉपिक 11: रोहिलखंड, रामपुर एवं क्षेत्रीय शक्ति केंद्र
टॉपिक 12: बुंदेलखंड, दुर्ग संस्कृति एवं क्षेत्रीय प्रतिरोध
टॉपिक 13: मध्यकालीन उत्तर प्रदेश का समाज एवं अर्थव्यवस्था
टॉपिक 14: स्थलवार पुनरावलोकन सारणी – मध्यकालीन उत्तर प्रदेश
2. आधुनिक इतिहास
टॉपिक 1: औपनिवेशिक विस्तार और आधुनिक उत्तर प्रदेश का गठन
टॉपिक 2: उत्तर प्रदेश में 1857 का विद्रोह
टॉपिक 3: आधुनिक उत्तर प्रदेश में सुधार, शिक्षा और सांस्कृतिक पुनर्जागरण
टॉपिक 4: उत्तर प्रदेश में प्रारम्भिक राष्ट्रवाद, कांग्रेस की राजनीति और सार्वजनिक विमर्श
टॉपिक 5: उत्तर प्रदेश में गांधीवादी जन आंदोलन
टॉपिक 6: उत्तर प्रदेश में क्रांतिकारी राष्ट्रवाद
टॉपिक 7: उत्तर प्रदेश में श्रमिक, समाजवादी और वामपंथी धाराएँ
टॉपिक 8: आधुनिक भारतीय इतिहास में उत्तर प्रदेश की महिलाएँ
टॉपिक 9: उत्तर प्रदेश में साहित्य, भाषा, प्रेस और सांस्कृतिक राष्ट्रवाद
टॉपिक 10: उत्तर प्रदेश से संवैधानिक नेतृत्व और राष्ट्रीय व्यक्तित्व
3. स्वतंत्रता आंदोलन और सामाजिक क्षेत्र में उत्तर प्रदेश के महत्वपूर्ण व्यक्तित्व
टॉपिक 1: उत्तर प्रदेश के व्यक्तित्वों का क्षेत्रीय एवं विषयगत मानचित्रण
टॉपिक 2: उत्तर प्रदेश में 1857 के विद्रोह के व्यक्तित्व
टॉपिक 3: शिक्षा, प्रेस और प्रारम्भिक राष्ट्रवादी-सामाजिक सुधारक प्रमुख व्यक्तित्व
टॉपिक 4: उत्तर प्रदेश के गांधीवादी, किसान एवं जन आंदोलनों के व्यक्तित्व
टॉपिक 5: उत्तर प्रदेश में क्रांतिकारी राष्ट्रवाद और काकोरी के व्यक्तित्व
टॉपिक 6: स्वतंत्रता आंदोलन और सामाजिक क्षेत्र में उत्तर प्रदेश की महिला व्यक्तित्व
टॉपिक 7: सामाजिक सुधार, समानता और सांस्कृतिक जागरण में उत्तर प्रदेश के व्यक्तित्व
टॉपिक 8: उत्तर प्रदेश में समन्वित राष्ट्रवाद और सांप्रदायिक सद्भाव के व्यक्तित्व
टॉपिक 9: संविधान, शासन और स्वतंत्रता-उपरांत सामाजिक पुनर्निर्माण में उत्तर प्रदेश के व्यक्तित्व
टॉपिक 10: उत्तर प्रदेश का स्वतंत्रता-उपरांत इतिहास
टॉपिक 11: समग्र सूक्ष्म-विषय (Micro-topics)
Mains Samagra, समग्र, Mains Samagra UPPSC, UPPSC 2026, UPPSC 2026 Hindi Medium, UPPSC GS Paper V, UPPSC GS Paper 5, UP Special GS Paper V, UP Special History, UPPSC History, UPPSC History Notes, UPPSC History Hindi Medium, UPPSC Mains History, UPPSC Mains Notes, UPPSC Mains Study Material, UPPSC GS Paper V Notes, UPPSC GS Paper 5 Notes, UPPSC Hindi Medium Notes, UPPSC AIR 1, AIR 1 UPPSC, UPPSC 2026 Notes, UPPSC 2026 Study Material
Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur
sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod
tempor invidunt ut labore et dolore
magna aliquyam erat, sed diam voluptua.
At vero eos et accusam et justo duo
dolores et ea rebum. Stet clita kasd
gubergren, no sea takimata sanctus est
Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum
dolor sit amet, consetetur sadipscing
elitr, sed diam nonumy eirmod tempor
invidunt ut labore et dolore magna aliquyam
erat, sed diam voluptua.
At vero eos et accusam et justo duo dolores
et ea rebum. Stet clita kasd gubergren,
no sea takimata sanctus est Lorem ipsum
dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
amet, consetetur sadipscing elitr.
Sed diam nonumy eirmod tempor invidunt
ut labore et dolore magna aliquyam erat,
sed diam voluptua. At vero eos et accusam
et justo duo dolores et ea rebum. Stet
clita kasd gubergren, no sea takimata
sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet.